Doğrusu biz sana apaçık bir fetih ihsan ettik (Fetih
1) ayetinin tefsiri şöyledir: Bir yeri fethetmek, zorla veya
sulh yoluyla ele geçirmektir. Buradaki fetihten maksat,
Mekke'nin fethidir. Bu Hazret-i Enes'den rivayet edilmiştir.
Resûlüllah (s.a.v.) Hudeybiye'den ayrıldığında bu fetihle
müjdelenmiştir. Henüz gerçekleşmemiş olan fetihten, sanki
olmuş gibi geçmiş zaman kipi ile bahsedilmesi, müjdeyi
kuvvetlendirmek ve onun kesinlikle meydana geleceğini
vurgulamak içindir. Ayrıca bu, haberi veren Allâhü Teâlâ'nın
şanının yüceliğine de işarettir. Müslümanlar Hudeybiye'ye
vardıkları zaman fetih kapalı ve imkânsızdı. Ne zaman ki
iş, Rıdvan biatına geldi ve müşrikler Müslümanların birliğini,
cihad ve savaştaki kararlılıklarını anladılar, işte o zaman
zaafa düştüler, korktular ve anlaşma istemek zorunda
kaldılar. Böylece, Müslümanların onlara karşı üstünlüğü
tahakkuk etmiş oldu. Bununla birlikte bu sulh, daha önce
kapalı olan birtakım şeylerin de açığa çıkmasına sebep
oldu. Meselâ, müşrikler, bu sulh sebebiyle Müslümanlarla
bir araya geldiler, onların sözlerini duydular.
Gönüllerinde İslâm yeşermeye başladı. Çok kısa bir
süre zarfında bir çok insan Müslüman oldu, Müslümanların
sayısı arttı. Hatta denildiğine göre, o sene içerisinde,
daha önce Müslüman olanların sayısı kadar, belki de daha
fazla insan İslama girdi. Bu sulh sayesinde, Hz. Peygamber
(s.a.v.) diğer Araplarla ilgilenme fırsatı buldu. Onlarla
savaştı. Bir çok yeri fethetti. Hayber'in fethi özellikle kayda
değerdir. Müslümanlar ganimetler elde ettiler. O sene,
Rumlarla İranlılar arasında büyük bir savaş oldu. Sonuç,
Resûlullâh (s.a.v.)'in vaadettiği gibi oldu ve onun dediği
gibi çıktı. Efendimiz (s.a.v.)’in ve müminlerin ehl-i kitabın
mecûsilere karşı zafer kazanmalarından dolayı sevinmeleri
de bir nevi fetihtir. Bunların dışında, Allâh'ın (c.c.) bir takım
yüce fetihleri ve büyük nimetleri olmuştur.
(İsmail Hakkı Bursevi, Ruhu’l Beyan, Fetih 1)
