Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [21 październik 2026 r.]Czy największe mocarstwa znów próbują urządzać świat ponad głowami mniejszych państw? Czy powraca logika stref wpływów, w której o bezpieczeństwie jednych krajów decydują przywódcy innych?
Rozmowę Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim otwiera fragment „Jałty” Jacka Kaczmarskiego. To nieprzypadkowy punkt wyjścia. Rozmówcy wracają do konferencji z 1945 roku, podczas której wielkie mocarstwa ustalały powojenny porządek Europy, i pytają, czy podobny sposób myślenia może powracać dzisiaj.
Jerzy Marek Nowakowski przypomina, że istotą Jałty było nie tylko zakończenie wojny, ale również przyjęcie zasady, że największe państwa mogą wyznaczać strefy wpływów i decydować o losach krajów, które same nie uczestniczą w tych ustaleniach.
Właśnie z tej perspektywy rozmówcy analizują możliwość spotkania przywódców USA, Chin i Rosji oraz pytają, co taki format oznaczałby dla Europy i Ukrainy.
W rozmowie pojawia się teza, że Rosja swoją pozycję mocarstwową w dużej mierze buduje poprzez konsekwentne używanie siły militarnej. Nowakowski odwołuje się do wojny z Gruzją, agresji przeciwko Ukrainie oraz rosyjskiego przekonania, że mocarstwo ma prawo ingerować w państwa znajdujące się w jego otoczeniu.
Ale problem nie dotyczy wyłącznie Rosji.
Rozmówcy zastanawiają się, czy również Stany Zjednoczone coraz częściej zaczynają patrzeć na świat przez pryzmat własnej strefy interesów, a nie dotychczasowej roli gwaranta szerszego ładu międzynarodowego.
Sporo miejsca zajmuje pytanie o Europę.
Czy Europa pozostanie obiektem gry innych mocarstw, czy może sama stać się jednym z głównych graczy? Nowakowski argumentuje, że pod względem potencjału gospodarczego, demograficznego, technologicznego i militarnego Europa ma możliwości, by działać znacznie bardziej samodzielnie.
Problemem jest jednak brak wystarczającej integracji politycznej i obronnej.
W tym kontekście rozmowa wraca wielokrotnie do wojny w Ukrainie. Rozmówcy analizują, jakie konsekwencje dla całego kontynentu miałoby narzucenie Ukrainie rozwiązania wypracowanego bez jej udziału oraz jak silnie bezpieczeństwo Ukrainy jest dziś powiązane z bezpieczeństwem Europy.
Pojawia się również pytanie o Chiny.
Zdaniem Nowakowskiego Pekinowi zależy przede wszystkim na utrwaleniu pozycji jednego z głównych światowych mocarstw. Chiny mają własne interesy w Azji, wokół Tajwanu i w relacjach z Rosją oraz Stanami Zjednoczonymi. Jednocześnie ich siła wynika nie tylko z potencjału militarnego, ale przede wszystkim z gospodarki, technologii, handlu i kontroli nad częścią kluczowych surowców.
W potencjalnym układzie największych graczy brakuje jednak jeszcze jednego państwa - Indii.Indie szybko rosną gospodarczo i demograficznie, prowadzą własną politykę i starają się utrzymywać relacje zarówno z Zachodem, jak i z Rosją. Rozmówcy podkreślają, że New Delhi nie da się łatwo wpisać w cudzą strefę wpływów.
W dalszej części rozmowy pojawia się także temat zależności gospodarczych i energetycznych. Nowakowski przywołuje przykład Armenii, gdzie mimo prób politycznego oddalania się od Rosji gospodarka, infrastruktura i energetyka pozostają z nią mocno związane.
Jerzy Marek Nowakowski - historyk, publicysta i dyplomata, były ambasador RP, specjalizujący się w polityce zagranicznej, bezpieczeństwie międzynarodowym i problematyce Europy Wschodniej.
Piotr Szczepański - prezes Fundacji Wspomagania Wsi, prowadzący cykl „Rozmowy Wszechnicy”, w którym wraz z zaproszonymi gośćmi komentuje najważniejsze wydarzenia międzynarodowe i społeczne.
#NowaJałta #Geopolityka #Ukraina #Rosja #USA #Chiny #Europa #Indie #StrefyWpływów #Bezpieczeństwo #RozmowyWszechnicy #WszechnicaZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/
