1164. Anatomia brainrotu. Jak portale społecznościowe wpływają na jednostki i społeczności? - Debata FN

Debata XXX Festiwalu Nauki w Warszawie z udziałem dr Dominiki Czerniawskiej-Szejdy,prof. Wojciecha Kuleszy i Katarzyny Czarneckiej [20 września 2026 r.]Czy naprawdę „gnije nam mózg” od TikToka, rolek i niekończącego się scrollowania? A może samo określenie brainrot jest zbyt łatwą diagnozą dla znacznie bardziej skomplikowanego problemu?W debacie XXX Festiwalu Nauki w Warszawie dr Dominika Czerniawska-Szejda, prof. Wojciech Kulesza i prowadząca Katarzyna Czarnecka przyglądają się temu, co media społecznościowe robią z naszą uwagą, relacjami, sposobem zdobywania informacji i postrzeganiem rzeczywistości.Punktem wyjścia jest zaskakująca historia samego pojęcia „brain rot”. Obawa przed „gniciem mózgu” nie narodziła się wraz z TikTokiem – podobnego określenia używał już w XIX wieku Henry David Thoreau, krytykując upraszczanie idei i spadek intelektualnego wysiłku. Czy współczesne media społecznościowe są więc tylko kolejnym wcieleniem starego problemu, czy jednak wydarzyło się coś jakościowo nowego?Rozmówcy zwracają uwagę, że po raz pierwszy mamy do czynienia z technologią niemal powszechną, która została zaprojektowana tak, aby jak najskuteczniej zatrzymywać naszą uwagę. Algorytmy decydują, jakie treści widzimy, z kim się porównujemy i co zaczynamy uważać za normalne – a ich celem niekoniecznie jest nasze dobro czy dobro wspólne.Dlatego w debacie pojawia się nawet określenie „media antyspołecznościowe”.Jednym z ważniejszych tematów jest samotność. Paradoksalnie narzędzia stworzone do łączenia ludzi mogą współistnieć z rosnącym poczuciem izolacji – i problem ten nie dotyczy wyłącznie nastolatków. Rozmowa pokazuje, dlaczego prosty podział na „młodych uzależnionych od telefonów” i „rozsądnych dorosłych” niewiele tłumaczy.Szczególna uwaga poświęcona jest jednak dzieciom i pokoleniu Alfa – ludziom, którzy nie pamiętają świata bez smartfonów, YouTube’a, Instagrama czy TikToka. Jak środowisko nieustannych bodźców wpływa na rozwój, koncentrację i budowanie relacji? I na ile odpowiedzialność za ten stan ponoszą sami młodzi, skoro to dorośli stworzyli technologię, kupili urządzenia i wprowadzili dzieci do cyfrowego świata?Pojawia się też temat zdrowia psychicznego. Przywoływane są badania próbujące uchwycić związek między pojawieniem się mediów społecznościowych a pogorszeniem dobrostanu użytkowników. Jednocześnie rozmówcy przestrzegają przed zbyt prostymi diagnozami – nie każde zjawisko można wyjaśnić samym telefonem czy Facebookiem.Czym właściwie jest współczesny brainrot? Krótkie, absurdalne filmy, memy pozbawione puenty, Skibidi Toilet czy surrealistyczne internetowe postaci mogą wyglądać jak treści całkowicie pozbawione sensu. Ale czy rzeczywiście nic nie znaczą?W debacie pojawia się ciekawa interpretacja brainrotu jako swoistej kultury pokoleniowej – świadomie absurdalnej, ironicznej i odrzucającej konieczność posiadania przesłania. Dla młodych ludzi może ona jednocześnie dawać poczucie wspólnoty i chwilowe wytchnienie, a z drugiej strony prowadzić do wielogodzinnego „śmiertelnego przewijania”, zmęczenia i poczucia winy.Rozmówcy podejmują również problem dezinformacji. Dr Dominika Czerniawska-Szejda opowiada o badaniach nad treściami podszywającymi się pod autorytet nauki i o skali dezinformacji obecnej w polskim internecie. Pojawia się pytanie, czy naukowcy i instytucje naukowe powinny aktywniej wchodzić na TikToka, Instagram czy inne platformy – nawet jeśli oznacza to konieczność dostosowania wiedzy do krótkich formatów.Debata nie sprowadza się jednak do katalogu zagrożeń. Media społecznościowe pozwalają podtrzymywać relacje, odnajdywać ludzi o podobnych doświadczeniach, zdobywać informacje i tworzyć wspólnoty.

Udział biorą:dr Dominika Czerniawska-Szejdaprof. Wojciech KuleszaProwadzenie: Katarzyna Czarnecka#Brainrot #SocialMedia #MediaSpołecznościowe #TikTok #Smartfon #Dezinformacja #ZdrowiePsychiczne #Psychologia #Socjologia #FestiwalNauki #Wszechnica