Τίτλος πρωτότυπου: H. G. Wells "The Apple" (1896)
Το «The Apple» του H. G. Wells, ένα από τα πιο αλληγορικά διηγήματά του, αποτελεί μια βαθιά φιλοσοφική παραβολή για τη γνώση, τον πειρασμό και τις συνέπειες της ανθρώπινης περιέργειας. Μακριά από την καθαρή επιστημονική φαντασία που καθιέρωσε τον συγγραφέα, το έργο βυθίζεται στο αιώνιο δίλημμα: είναι η γνώση δώρο ή κατάρα;
Ο Γουέλς στήνει την αφήγησή του γύρω από τον Χίντσκλιφ, έναν δάσκαλο που έρχεται αντιμέτωπος με τον ύψιστο πειρασμό: ένα μήλο από το Δέντρο της Γνώσης. Ο συγγραφέας δεν ενδιαφέρεται τόσο για την προέλευση του καρπού, όσο για την ψυχολογική και υπαρξιακή δοκιμασία που αυτός συνεπάγεται. Ο ξένος στο τρένο περιγράφει τη γνώση που θα του προσέφερε το μήλο όχι ως φώτιση, αλλά ως μια οδυνηρή αυτογνωσία – το να βλέπει κανείς «στις καρδιές και τα μυαλά όλων γύρω σου, στις πιο κρυφές τους εσοχές», αλλά και να γνωρίσει τον εαυτό του «γυμνό από τις πιο προσωπικές του ψευδαισθήσεις». Αυτή η προοπτική μιας απογυμνωμένης αλήθειας είναι ο λόγος που ο ίδιος ο ξένος αρνείται να το φάει.
Ο Χίντσκλιφ, ωστόσο, απορρίπτει το μήλο για έναν διαφορετικό, πιο πεζό λόγο: την κοινωνική ντροπή. Φοβάται μήπως τον δουν οι μαθητές του ή λερωθεί από τους χυμούς του, επιτρέποντας στους κοινωνικούς κώδικες να υπερισχύσουν της μεταφυσικής αναζήτησης. Σε αυτή την αντίθεση, ο Γουέλς στήνει το κεντρικό επιχείρημα του έργου: η ανθρωπότητα δεν αποφεύγει τη γνώση μόνο από τον φόβο των συνεπειών της, αλλά και από μικροπρέπεια και προσκόλληση στις επίπλαστες βεβαιότητές της. Το μήλο, που περιγράφεται ως ένα «φωσφορίζον κίτρινο» αντικείμενο, μοιάζοντας περισσότερο με ντομάτα παρά με φρούτο, είναι μια αινιγματική παρουσία, ένα σύμβολο που σχεδόν αγγίζει το παράλογο, καθιστώντας το δίλημμα ακόμη πιο αλλόκοτο και πιεστικό.
Αφηγηματικά, ο Γουέλς χρησιμοποιεί μια υποβλητική τεχνική για να δημιουργήσει ατμόσφαιρα μυστηρίου και αβεβαιότητας. Η ιστορία ξεκινά in medias res με την αινιγματική φράση «Πρέπει να το ξεφορτωθώ», βυθίζοντας αμέσως τον αναγνώστη σε μια κατάσταση απορίας, την οποία μοιράζεται με τον ίδιο τον ήρωα. Ο κλειστός χώρος του βαγονιού του τρένου λειτουργεί ως ένα μεταβατικό στάδιο ανάμεσα στην κανονικότητα και το υπερφυσικό, ενώ η τελική κίνηση του Χίντσκλιφ να πετάξει το μήλο σε έναν οπωρώνα, μόνο και μόνο για να το αναζητήσει αργότερα μάταια, υπογραμμίζει τη μονιμότητα της απώλειας της ευκαιρίας.
Το διήγημα πρωτοδημοσιεύτηκε στο τεύχος Οκτωβρίου του 1896 του περιοδικού The Idler, σε μια περίοδο κατά την οποία ο Γουέλς ήδη αναδεικνυόταν σε κορυφαία μορφή της λογοτεχνίας του φανταστικού. Έναν χρόνο αργότερα, το 1897, συμπεριλήφθηκε στην πρώτη του συλλογή διηγημάτων, The Plattner Story and Others, που εκδόθηκε από τον οίκο Methuen. Αυτή η πρώιμη ένταξη σε μια συλλογή που περιείχε και άλλες σημαντικές φανταστικές ιστορίες του, καταδεικνύει τη σημασία που έδινε ο συγγραφέας σε αυτό το αλληγορικό εγχείρημα.
«Το Μήλο» δεν είναι ένα έργο που παρέχει εύκολες απαντήσεις. Η πραγματική του δύναμη έγκειται στο αναπάντητο ερώτημα που αφήνει να αιωρείται: μήπως, τελικά, η επίγνωση της ανθρώπινης κατάστασης είναι υπερβολικά βαρύ φορτίο για να το αντέξουμε; Στο τέλος, ο Χίντσκλιφ μένει με τη μεταμέλεια – ένα συναίσθημα που είναι ίσως πιο αποκαλυπτικό από την ίδια τη γνώση που απέρριψε.
Το έργο υπάρχει ελευθέρα διαθέσιμο εδώ:
https://en.wikisource.org/wiki/Tales_of_the_Unexpected/The_Apple
Μετάφραση και ανάγνωση Γρηγόριος Καλογιάννης
Η ηχογράφηση δεν έχει κερδοσκοπικό χαρακτήρα. Επιτρέπεται η αναπαραγωγή, αναδημοσίευση και ενσωμάτωση, με όρους Creative Commons BY-NC (αναφορά σε δημιουργούς - μη εμπορική χρήση).
