Bong bóng AI đang to đến cỡ nào?

Nếu nhìn vào biểu đồ tăng trưởng của nền kinh tế Mỹ những năm gần đây, có một sự thật khó phủ nhận: Big Tech đang gánh trên vai gần như toàn bộ động lực tăng trưởng ấy. Sáu tập đoàn công nghệ lớn nhất hành tinh đã đạt tổng định giá vượt mốc 23 nghìn tỷ USD, trở thành trụ cột chính của cả nền kinh tế toàn cầu. Báo cáo tài chính của các ông lớn liên tục công bố những khoản lợi nhuận kỷ lục, và lý do được đưa ra luôn quy về một từ khóa duy nhất: trí tuệ nhân tạo.Thế nhưng, đằng sau những con số hào nhoáng trên Phố Wall là một thực tế trái ngược hoàn toàn ở thế giới thực. Nhiều doanh nghiệp lớn, sau một thời gian rầm rộ thử nghiệm AI, đã âm thầm khai tử dự án vì tỷ lệ sinh lời quá thấp. Một khảo sát diện rộng của Viện Công nghệ Massachusetts cho thấy trong số hàng trăm dự án AI được doanh nghiệp triển khai, chỉ khoảng 5% mang lại lợi nhuận đo đếm được, còn phần lớn số tiền còn lại gần như không để lại kết quả nào rõ ràng. Vậy khoản doanh thu nghìn tỷ USD trên các báo cáo tài chính kia đến từ đâu, nếu khách hàng thực sự chưa sẵn sàng chi trả?Câu trả lời nằm ở một thuật ngữ tài chính đang khiến giới chuyên gia đặc biệt cảnh giác: giao dịch vòng lặp. Tiền không hẳn sinh ra từ giá trị thương mại thật, mà được luân chuyển qua lại giữa các thực thể có mối quan hệ chồng chéo với nhau. Một tập đoàn công nghệ đầu tư hàng tỷ USD vào một startup AI, rồi chính startup đó cam kết chi ngược lại một khoản tương đương để thuê hạ tầng đám mây của nhà đầu tư ấy. Trên giấy tờ, cả hai bên đều ghi nhận tăng trưởng, nhưng dòng tiền thực chất chưa từng rời khỏi hệ sinh thái khép kín đó.Áp lực càng lớn hơn khi thế độc quyền công nghệ của Mỹ đang bị đe dọa trực tiếp bởi làn sóng AI mã nguồn mở giá rẻ từ Trung Quốc, cho phép người dùng tự vận hành mà không phải trả chi phí đắt đỏ cho các ông lớn Phố Wall. Cơn sốt AI đang đứng trước một ngã rẽ định mệnh. Liệu Big Tech đang thực sự kiến tạo một cuộc cách mạng, hay chỉ đang cố duy trì một ảo ảnh tài chính cho đến khi không thể che giấu thêm được nữa? Chúng ta sẽ cùng giải mã những góc khuất đó ngay sau đây.