Những đế chế công nghiệp tạo nên sức mạnh quốc phòng của Hàn Quốc

Giữa bối cảnh biến động địa chính trị sâu sắc khiến châu Âu rơi vào một cuộc khủng hoảng an ninh lớn vào mùa hè năm 2022, một bản hợp đồng quân sự quy mô kỷ lục đã được ký kết và thu hút sự chú ý của giới quan sát quốc tế. Ba Lan, một quốc gia thành viên NATO, quyết định chi hàng chục tỷ USD để nhanh chóng mua sắm một lượng lớn khí tài quân sự hạng nặng nhằm củng cố năng lực phòng thủ. Điều khiến nhiều người bất ngờ là đối tác được chọn không phải những cường quốc quốc phòng truyền thống như Mỹ, Đức hay Pháp, mà là một quốc gia Đông Á: Hàn Quốc.Chỉ trong vài tháng sau khi thỏa thuận được ký kết, những chiếc xe tăng chiến đấu chủ lực K2 Black Panther và hệ thống pháo tự hành K9 Thunder đầu tiên đã cập cảng Ba Lan, gây ấn tượng mạnh với giới chuyên gia quân sự phương Tây. Tốc độ bàn giao nhanh và năng lực sản xuất ổn định của Hàn Quốc đã tạo ra một sự tương phản rõ rệt với nhiều nhà thầu quốc phòng châu Âu, vốn thường mất nhiều năm cho quy trình phê duyệt và sản xuất. Từ một đất nước nghèo đói, bị tàn phá nặng nề sau cuộc chiến kết thúc năm 1953, Hàn Quốc đã từng bước vươn lên thành một trong những nguồn cung vũ khí đáng chú ý nhất thế giới. Đằng sau sự trỗi dậy của ngành công nghiệp quốc phòng Hàn Quốc không đơn thuần là các quyết sách từ chính phủ, mà còn là sự chuyển mình mạnh mẽ của những tập đoàn tài phiệt gia tộc, hay còn gọi là Chaebol. Những cái tên quen thuộc với người tiêu dùng toàn cầu như Hanwha, Hyundai hay KIA không chỉ hoạt động trong các lĩnh vực dân dụng như đóng tàu, sản xuất xe hơi hay thiết bị điện tử. Họ cũng là những trụ cột quan trọng của ngành công nghiệp quốc phòng, sau khi từng nhận một mệnh lệnh sinh tử từ chính quyền cách đây nửa thế kỷ: phải tự chủ vũ khí để bảo vệ đất nước, hoặc đối mặt với nguy cơ bị lệ thuộc trong một môi trường an ninh đầy bất trắc.Hành trình chuyển mình ấy bắt đầu từ những ngày các kỹ sư phải tháo rời từng khẩu súng trường cũ do Mỹ viện trợ để học công nghệ cơ khí, rồi dần tiến tới năng lực chế tạo tiêm kích siêu thanh và hệ thống phòng không đánh chặn hiện đại. Làm thế nào từ một quốc gia không thể tự sản xuất một viên đạn vào năm 1953, nay lại khiến các nước thành viên NATO xếp hàng chờ nhận vũ khí? Câu trả lời nằm ở một hệ sinh thái công nghiệp quốc phòng đặc biệt, nơi năng lực sản xuất của các Chaebol kết hợp với khát vọng sinh tồn của cả một dân tộc.Nhìn vào bức tranh hiện tại, sức mạnh của ngành quốc phòng Hàn Quốc không còn là những lời hứa trên giấy, mà đã được thể hiện qua doanh thu và đơn hàng thực tế. Doanh thu của bốn doanh nghiệp quốc phòng lớn gồm Hanwha Aerospace, Hyundai Rotem, LIG Nex1 và Korea Aerospace Industries đã đạt mức kỷ lục hơn 50 nghìn tỷ Won, tương đương khoảng 37,4 tỷ USD. Sự tăng trưởng này không phải một may mắn nhất thời do thời cuộc, mà là kết quả của một quá trình chuẩn bị dài hạn, bắt đầu từ những áp lực địa chính trị bao trùm bán đảo Triều Tiên vào thập niên 1970. Sự dịch chuyển dòng vốn và năng lực sản xuất ấy đã tạo nền tảng cho một cuộc chuyển giao đáng chú ý, biến những nghi ngại ban đầu thành niềm tự hào mang tên công nghiệp quốc phòng Hàn Quốc. Thành tựu này cho thấy mô hình phát triển dựa trên sản xuất quy mô lớn và xuất khẩu đã mang lại lợi thế dài hạn cho nền kinh tế quốc gia. Nhưng để hiểu vì sao các tập đoàn gia tộc này chấp nhận đặt vận mệnh của mình vào những dự án vũ khí đầy rủi ro, chúng ta cần quay lại một thời kỳ bất ổn, khi quân đội Mỹ bắt đầu rút bớt lực lượng và để lại một khoảng trống an ninh phía sau vĩ tuyến 38.