چرا بعضی مرگها، هزاران سال پس از وقوعشان هنوز در حافظهی یک ملت زنده میمانند؟
در این قسمت از پادکست «رِوا»، به سراغ یکی از ماندگارترین و تلخترین روایتهای شاهنامه میرویم؛ داستان سیاوش، شاهزادهای که میان فرمان قدرت و وفاداری به وجدانش، راستی را انتخاب کرد و بهای این انتخاب را با تبعید و در نهایت با جان خود پرداخت.
اما «سوگ سیاوش» فقط روایت زندگی و مرگ یک قهرمان شاهنامه نیست.
در این اپیزود، از ریشههای اساطیری سیاوش و آیینهای کهن سوگ او میگوییم؛ از آزمون آتش و نبرد اَشَه و دروج، از تقدس پیمان، رویارویی اخلاق و قدرت، کنگدژ و سیاوشگرد، پیران ویسه، افراسیاب و گرسیوز، و از مسیری که سرانجام سیاوش را به قتلگاه میرساند.
و در پایان، به پرسشی بزرگتر میرسیم:
چگونه مرگ یک انسان میتواند از یک واقعه عبور کند و به حافظهی تاریخی یک ملت تبدیل شود؟
«سوگ سیاوش» روایتی است از راستی در محاصرهی دروغ، وجدان در برابر قدرت، و خونی که بر خاک ریخت، اما از حافظهی ایران پاک نشد.
عوامل
نویسنده و راوی: رضا باقری
صدا و تدوین: مهرداد شهبازی
طراحی هویت بصری و لوگو: شهرزاد اورنگ
متن نیایش پایانی: پریا زغند و مائده دژبد
نیایش پایانی با صدای پریا زغند
منابع و مراجع این اپیزود
• فردوسی، ابوالقاسم. شاهنامه، تصحیح جلال خالقیمطلق.
• مسکوب، شاهرخ. سوگ سیاوش؛ در مرگ و رستاخیز.
• بهار، مهرداد. پژوهشی در اساطیر ایران.
• بهار، مهرداد. از اسطوره تا تاریخ.
• دادگی، فرنبغ. بندهش، گزارش و ترجمهٔ مهرداد بهار.
• اوستا؛ کهنترین سرودها و متنهای ایرانی، گزارش و پژوهش جلیل دوستخواه.
• آموزگار، ژاله. تاریخ اساطیری ایران.
• خالقیمطلق، جلال. «نظری دربارهٔ هویت مادر سیاوش»، ایراننامه، شمارهٔ ۶۶، بهار ۱۳۷۸.
• نرشخی، ابوبکر محمد بن جعفر. تاریخ بخارا.
• ابوریحان بیرونی. الآثار الباقیة عن القرون الخالیة (آثارالباقیه).
برای مطالعهٔ بیشتر: مدخلهای مرتبط با سیاوش، کیانیان، کنگدژ و گاهشماری ایران باستان در دانشنامهٔ ایرانیکا.
