Bu bölümde yalan söylemeyi nörobilim bakışıyla ele alıyoruz.
Yanıt aradığımız sorular:
- İnsanlar günde ortalama kaç kez yalan söyler?
- Yalan söylemek sadece insana özgü bir beceri mi?
- Çocuklar yalan söylemeyi kaç yaşında öğreniyor?
- Cezalandırıcı yetiştirme tarzı dürüst çocuklar mı, yoksa daha iyi yalancılar mı yetiştiriyor?
- Yalan söylerken beynimizde tam olarak neler oluyor?
- Beynimiz tekrarlanan yalanlara alışıyor mu?
- Bedensel ipuçlarına bakarak yalan tespit etmek gerçekten mümkün mü?
İçerik
(00:00) Günde kaç yalan söylüyoruz?
(02:07) Hayvanlarda yalan ve Makyavelist Zeka
(05:33) Çocuklarda yalanın gelişimi
(08:11) Yalanın bilişsel maliyeti ve beyin bölgeleri
(11:08) Beyin sahteciliğe nasıl alışıyor?
(13:53) Othello hatası ve poligrafın güvenilirliği
Kaynaklar
Wheeler, B. C. (2009). Monkeys crying wolf? Tufted capuchin monkeys use anti-predator calls to usurp resources from conspecifics. Proceedings of the Royal Society B, 276(1669), 3013-3018.
Byrne, R. W., & Whiten, A. (Eds.) (1988). Machiavellian Intelligence: Social Expertise and the Evolution of Intellect in Monkeys, Apes, and Humans. Oxford University Press.
Dunbar, R. (1996). Grooming, Gossip, and the Evolution of Language. Harvard University Press.
Talwar, V., & Lee, K. (2011). A punitive environment fosters children's dishonesty: A natural experiment. Child Development, 82(6), 1751-1758.
Talwar, V., & Lee, K. (2002). Development of lying to conceal a transgression: Children's control of expressive behaviour during verbal deception. International Journal of Behavioral Development, 26(5), 436-444.
Garrett, N., Lazzaro, S. C., Ariely, D., & Sharot, T. (2016). The brain adapts to dishonesty. Nature Neuroscience, 19(12), 1727-1732.
Tavris, C., & Aronson, E. (2007). Mistakes Were Made (But Not by Me): Why We Justify Foolish Beliefs, Bad Decisions, and Hurtful Acts.
Machiavelli, N. Prens (Türkçe çeviri).
İletişim
nebiliyorus@gmail.com
https://www.instagram.com/cenanhep
