📽️ رفته بودیم انسان رو ببینیم، کشوی آدمیزاد رو در اتیوپی باز کردیم.
همراه با دکتر حامد وحدتینسب به اتیوپی رفتیم تا منشاء انسان رو ببینیم و تصمیم گرفتیم محتوایی دیده و شنیده نشده از این سفر بسازیم و این بخش دوم محتوای سفر ماست.
🤝امیدوارم درک کنید که امکانات فضایی و تصویر و صدا در هتل ما در آدیسآبابا محدودیت داشت و این اپیزود از آب گذشته، کیفیت فنی پایینتر از حد معمول استاندارد ما و کیفیتی به شدت بالا از نظر غنای محتوای داره.
🗄️ اسپینآف کشوی دکتر حامد وحدتینسب، درباره کشوی آدمیزاده. برای من مهم بود که درمورد جزییات سفر، مسایل فرهنگی اتیوپی و البته معضل نژادپرستی با ایشون حرف بزنم و بپرسم چه بخشهایی از علم انسانشناسی در کشوی انسانشناسها باقی مونده؟
🥁 اگر بخش اول رو ندیدین یا نشنیدین حتما اپیزود قبلی رو هم گوش بدید یا تماشا کنید.
📊 طیف بوگاردوس که در اپیزود توضیح داده شد:
قبل از اینکه این خودسنجی رو انجام بدیم، یه نکته مهم: چیزی که میخوام ازتون بپرسم یک تست روانشناختی استاندارد یا ابزاری برای تشخیص «نژادپرست بودن» شما نیست. این یک مقیاس خودسنجیه که من برای این اپیزود، با الهام از چند مفهوم مهم در علوم اجتماعی طراحی کردم.
اولین مبنا، مقیاس فاصله اجتماعی بوگاردوسه. ایدهی بوگاردوس خیلی سادهست: ما آدمهای متفاوت از خودمون رو در چه فاصلهای حاضر میشیم وارد زندگیمون کنیم؟ هموطن؟ همکار؟ همسایه؟ دوست؟ عضو خانواده؟ یا شریک عاطفی؟
اما ماجرا از اینجا جالبتر میشه. چون فاصله اجتماعی فقط یک بخش ماجراست. در روانشناسی اجتماعی مفهومی داریم به اسم انسانیتزدایی؛ یعنی جایی که تفاوت یک گروه دیگه فقط «تفاوت» باقی نمیمونه و کمکم در ذهن ما تبدیل میشه به اینکه اون آدمها کمتر انسانی، ذاتاً پستتر، یا حتی شبیه حیوان تصور بشن.
و یک لایهی دیگه هم داریم: سلطه و سلسلهمراتب بین گروهها؛ یعنی اینکه آیا تفاوت بین گروهها رو صرفاً تفاوت میبینیم، یا فکر میکنیم بعضی گروهها ذاتاً بالاتر و بعضی ذاتاً پایینترند و بنابراین سلطهی یکی بر دیگری قابل توجیهه.
حالا میخوام بدون قضاوت، خودتون رو روی این طیف امتحان کنید.
فرض کنید با یک فرد از جامعهای روبهرو شدید که از نظر ظاهر، سبک زندگی و فرهنگ، تفاوت زیادی با شما داره.
یک: اگر هموطن شما باشه، باهاش مشکلی دارید؟
دو: اگر همکار یا همکلاسی شما باشه چی؟ هر روز کنار شما بشینه و کار یا تحصیل کنه.
سه: اگر همسایهتون باشه؟ یعنی درِ خونهاش کنار درِ خونهی شما باشه.
چهار: اگر باهاش دوست صمیمی بشید؟ آیا هنوز احساس میکنید این تفاوت مانع رابطهتون میشه؟
پنج: حالا سختترش کنیم. اگر یکی از اعضای خانوادهتون عاشق چنین فردی بشه و بخواد باهاش ازدواج کنه، واکنش شما چیه؟
شش: اگر خودتون عاشق چنین فردی بشید و بخواید باهاش ازدواج کنید، آیا این تفاوت برای شما یک مانع جدیه؟
هفت: و اگر از این رابطه بچهای به دنیا بیاد، آیا اون بچه رو دقیقاً به اندازهی هر بچهی دیگهای که در خانوادهتون به دنیا میاد، «خودی» و برابر میدونید؟
حالا یک مرحله دیگه.
اگر یک رسم، ظاهر یا سبک زندگی برای شما عجیب، ناخوشایند یا حتی چندشآور باشه، آیا اولین واکنشتون اینه که بگید «من نمیفهممش، پس بهتره دربارهش بیشتر بدونم»؟
یا سریعتر میرسید به این نتیجه که «اینها عقبافتادهاند»؟
و یک قدم از این هم جلوتر:
اگر کسی دربارهی یک گروه بگه «اینها مثل حیوان زندگی میکنن» یا «اینها در حد ما انسان نیستن»، آیا این جمله برای شما یک توصیف قابلقبوله؟
اینجا دیگه از فاصله اجتماعی وارد بحث انسانیتزدایی شدیم.
و سؤال آخر شاید مهمترین سؤال این باشه:
اگر یک جامعه از نظر ثروت، فناوری، آموزش یا سبک زندگی با جامعهی شما فاصلهی زیادی داشته باشه، آیا این تفاوت رو نتیجهی تاریخ، شرایط اقتصادی، استعمار، جغرافیا و هزار عامل دیگه میدونید؟
یا ناخودآگاه به این نتیجه میرسید که «پس این آدمها ذاتاً پایینتر از ما هستند»؟
🧮 این تست قرار نیست بهتون نمره بده یا بگه «تو نژادپرستی، تو نیستی».
قرارِ آینه باشه.
ببینیم وقتی با آدمی مواجه میشیم که خیلی با «ما» فرق داره، دقیقاً از کجا به بعد، در ذهن خودمون، از «دیگری» فاصله میگیریم.
🇪🇹 از تمام همسفرهامون در این سفر برای همراهیشون در ساخت این محتوا ممنونم. بهخصوص علی رضوان از راهیشو
Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.
