معادله برجام؛ پیروزی میانجیگری اروپا، یا اجرای طرح ب اسرائیل و آمریکا

در حالی که ازسرگیری مذاکرات برای احیای برجام با ابهام‌های زیادی مواجه است، اتحادیه اروپا تلاش می‌کند در نقش میانجی میان ایران و آمریکا، و همچنین سایر طرف‌های ذی‌نفع ظاهر شود و راهکاری عملی برای خروج از بن‌بست و بازگشت قطار برجام به ریل پیدا کند.

ولی مسئله مهم این است که با توجه به روشن نبودن شرایط برای تحقق خواسته‌‌های طرفین، تلاش‌ها تا چه اندازه موثر خواهند بود. آمریکا انتظار دارد در این توافق پیچیده، تهران به‌سرعت به تعهدهای برجامی‌اش بازگردد و در عوض، تهران نیز خواهان لغو فوری همه تحریم‌هاست. در این وضعیت، انریکه مورا، مذاکره‌کننده اتحادیه اروپا، ۱۴ اکتبر (۲۲ مهر) به تهران سفر کرد تا شاید راهکاری برای ازسرگیری مذاکرات بیابد و جوزپ بورل، رئیس سیاست خارجه اتحادیه اروپا، نیز برای گفت‌و‌گو در این مورد راهی واشنگتن شد.

اما سفرهای اخیر با توجه به روی کار آمدن دولت ابراهیم رئیسی، روشنگر این نکته بود که جمهوری اسلامی هنوز آمادگی ندارد در حضور همه امضا‌کنندگان برجام، محتوای شش دوره مذاکرات برگزار‌شده سال گذشته در وین را بررسی کند و طرف‌های دیگر مذاکره نیز از این روند فرسایشی چندان راضی نیستند.

از سوی دیگر، به عقیده کارشناسان و تحلیلگران، با وجود همه تهدیدها و فعال شدن «طرح ب» با محوریت اقدام اسرائیل در مقابله با برنامه هسته‌ای ایران، اروپا می‌تواند «فرصتی استثنایی» به دست آورد تا با اثبات استقلال راهبردی‌اش در تصمیم‌‌گیری‌های جهانی، «طرحی قانونی» را مقابل «طرح نظامی» پیشنهاد و اجرایی کند، طرحی که همه طرف‌های مذاکره در آن برنده باشند و اعتماد را به ایران و آمریکا بازگرداند.