مرغ منطقی-قسمت-سیزدهم-Morghe-manteqi-013

در قسمت سیزدهم «مرغ منطقی»، سراغ هفده بیت نخست نعت رسول در منطق‌الطیر عطار می‌رویم؛ ابیاتی که محمد را نه فقط به‌عنوان پیامبر اسلام، بلکه به‌عنوان معیار انسان، مرکز معنا و مقصود آفرینش معرفی می‌کنند.

عطار پیش از آغاز سفر پرندگان، جهانی را که در قسمت‌های قبل از قطعیت انداخته بود دوباره حول یک محور می‌سازد. محمد در این روایت، «خواجهٔ دنیا و دین»، «نور عالم»، «سایهٔ حق»، «مقتدای آشکار و نهان» و حقیقتی است که جهان به طفیل او وجود و معنا می‌یابد.

در این قسمت بررسی می‌کنیم:

چرا نعت رسول فقط یک مقدمهٔ مذهبی یا مدح تشریفاتی نیست؛ عطار چگونه محمد تاریخی را به «حقیقت محمدیه» تبدیل می‌کند؛ چرا او را معیار وفا، رحمت، یقین، پاکی و هدایت قرار می‌دهد؛ تعبیرهای «شبنم و دریا»، «نور محمدی» و «جهان بر طفیل او» چه معنایی دارند؛ و چگونه این تصویر با لوگوس مسیحی، پوروشه در سنت ودایی و مفهوم انسان کامل قابل مقایسه است.

در پایان نیز با یک خطر اساسی روبه‌رو می‌شویم: چه زمانی یک پیامبر، به‌جای معیار حرکت، به بتی برای توقف تبدیل می‌شود؟

این قسمت هنوز دربارهٔ محمدِ تاریخ، حکومت، جنگ‌ها، ازدواج‌ها یا معجزات او نیست. اینجا فقط با محمدِ عطار روبه‌رو هستیم؛ انسانی که در این هفده بیت، نه فقط درون آفرینش، بلکه در نیت آفرینش حضور دارد.

موسیقی زمینه: کنسرتوهای پیانوی شمارهٔ ۴ و ۵ بتهوون با اجرای ویلهلم کمپف.