صدوبیستمین سالروز صدور فرمان مشروطیت؛ قانون در برابر قدرت بلامنازع شاه و شریعت

حکمرانی دودمان قاجاریه در ایران با گذشت بیش از صد سال، به دو دهه پایانی رسیده بود. قدرت مطلق در دست شاه، حکام محلی، و برخی روحانیون مرتجع بود که به هیچ نهاد انتخابی پاسخگو نبودند. فشار اقتصادی، ناامنی، نابرابری، شکست‌های نظامی پی‌درپی و دخالت آشکار بیگانگان، مردم را به ستوه آورده بود. روحانیون به پشتگرمی احکام شرع، موقوفات، منبر و پیوندهای گسترده با بازار، به یکی از پرنفوذترین کانون‌های قدرت تبدیل شده بودند. دستگاه قضایی میان حکومت و روحانیون تقسیم شده بود و نبود دادگستری مستقل و قانون واحد، مردم را در برابر احکام متناقض، مجازات‌ خودسرانه و زورگویی‌های حکومتی بی‌پناه می‌گذاشت. در همین حال، شکست‌های نظامی ایران در برابر روسیه، گسترش نفوذ روسیه و بریتانیا، دریافت وام‌های خارجی و واگذاری امتیازهای اقتصادی، استقلال و منابع کشور را به مخاطره انداخته بود. تنگناهای اقتصادی، گرانی کالاهای ضروری، ناامنی راه‌ها، اختلال در تجارت، و مالیات سنگین نیز بازرگانان، پیشه‌وران و دیگر طبقات جامعه را زیر فشار قرار داده بود.