Wykład Bartosza Popczyńskiego w ramach cyklu Spotkania z przyrodą - "Miłość w świecie zwierząt" [14 października 2026 r.]Czy związki jednopłciowe są czymś wyjątkowym dla człowieka? Zdecydowanie nie. Zachowania homoseksualne obserwowano u setek gatunków zwierząt - od ptaków i ssaków po owady i pajęczaki.
W kolejnym odcinku cyklu „Miłość w świecie zwierząt” Bartosz Popczyński przygląda się temu, jak różnorodne mogą być relacje między osobnikami tej samej płci i jakie funkcje mogą pełnić.
Punktem wyjścia są dawne obserwacje przyrodników. Już w XIX i na początku XX wieku opisywano pary jednopłciowe u ptaków, ale część takich informacji przez lata była pomijana albo wręcz cenzurowana jako „niestosowna”. Dobrym przykładem są obserwacje pingwinów Adeli z wypraw antarktycznych z początku XX wieku.
Właśnie pingwiny są jednym z najciekawszych bohaterów wykładu. Samce potrafią tworzyć trwałe pary, wspólnie budować gniazda, a czasem także podejmować opiekę nad jajem. Popczyński przywołuje m.in. historię dwóch samców pingwinów z wrocławskiego zoo - Blue i Foresta - oraz głośne przypadki par jednopłciowych z innych ogrodów zoologicznych.
Pojawia się też odpowiedź na pytanie, czy para jednopłciowa może wychować potomstwo. U samic rozwiązanie bywa proste: jedna z nich może kopulować z samcem, złożyć zapłodnione jajo, a następnie młode wychowuje para dwóch samic.
Jeszcze ciekawszy przykład stanowią czarne łabędzie. Dwa samce mogą wspólnie zdobyć jajo, bronić terytorium i wychowywać młode. W wykładzie pojawia się obserwacja, że takie pary mogą osiągać bardzo wysoki sukces lęgowy - m.in. dlatego, że dwa samce skutecznie bronią większego terytorium.
U albatrosów ciemnolicych spotykamy natomiast długotrwałe związki dwóch samic. W niektórych populacjach jest to związane z nierówną proporcją płci - samic jest więcej niż samców, więc część z nich tworzy wspólne pary i razem wychowuje potomstwo.Relacje jednopłciowe nie ograniczają się jednak do ptaków.
U delfinów butlonosych kontakty seksualne między samcami mogą wzmacniać więzi społeczne i pojawiają się w grupach kawalerskich. U pawianów mogą pomagać ograniczać agresję i budować współpracę między samcami. U bonobo zachowania seksualne - zarówno różnopłciowe, jak i jednopłciowe - odgrywają ogromną rolę w życiu społecznym, rozładowywaniu napięcia i podtrzymywaniu relacji.
Popczyński opowiada też o żyrafach, lwach, słoniach i owcach. Pokazuje, że podobne zachowania mogą mieć bardzo różne znaczenie: od tworzenia trwałego związku, przez opiekę nad młodymi i budowanie sojuszy, po przyjemność, trening zachowań seksualnych czy zmniejszanie napięcia wewnątrz grupy.
Na koniec pojawiają się również owady i pajęczaki. Tutaj mechanizm może być znacznie prostszy: czasem bardziej opłaca się zareagować szybko na potencjalnego partnera niż tracić czas na dokładne „sprawdzanie”, czy jest on właściwej płci.Wykład pokazuje więc, że określenie „homoseksualizm u zwierząt” obejmuje bardzo szeroki zakres zachowań. Nie zawsze oznacza trwałą orientację czy związek podobny do ludzkiego - może dotyczyć kopulacji, zalotów, więzi społecznej, wspólnego gniazdowania albo wychowywania potomstwa.
Dlaczego dawniej ukrywano obserwacje takich zachowań?
Czy dwa samce mogą skutecznie wychować młode?
Dlaczego część samic albatrosów łączy się w pary?
Jaką rolę seks pełni w społecznościach delfinów, pawianów i bonobo?
I czego różnorodność zachowań zwierząt uczy nas o samym świecie przyrody?
Bartosz Popczyński - edukator przyrodniczy związany z Lasami Miejskimi Warszawa, popularyzator wiedzy o naturze i autor cyklu „Spotkania z przyrodą”.
Cała seria „Miłość w świecie zwierząt”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PL9_onnXnQgUSddS0PzNjVxqKvl_epdrYQ#MiłośćWŚwiecieZwierząt
#HomoseksualizmUZwierząt #ZachowaniaZwierząt #Pingwiny #Delfiny #Bonobo #Albatrosy #Przyroda #Biologia #BartoszPopczyński #SpotkaniaZPrzyrodą #WszechnicaZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/
