Người Venezuela lưu vong tại Mỹ hoan nghênh vụ bắt Maduro nhưng sợ bị Trump trục xuất

Sự kiện gây chấn động công luận thế giới trong tuần qua là vụ lực lượng Mỹ hôm 03/01/2026 đột kích Venezuela bắt cóc vợ chồng tổng thống Nicolas Maduro về Mỹ xét xử và Washington tuyên bố « quản trị » Venezuela. Bất chấp những nghi vấn về tính hợp pháp của vụ đột kích và bắt cóc ông Maduro, đại đa số cộng đồng người Venezuela lưu vong tại Hoa Kỳ hoan nghênh quyết định của Donald Trump.

Thông tín viên Vincent Souriau có cuộc trao đổi với một người từng là nhà hoạt động chống chủ nghĩa Chavez và gửi về bài tường thuật từ Washington ngày 08/01 :

« Người phụ nữ này tên là Maria Gonzalez, 25 tuổi. Trước khi đến Hoa Kỳ vào năm 2023, cô Maria Gonzalez là thành viên của một đảng đối lập ở Venezuela. Cô rất vui khi thấy Nicolas Maduro bị giam giữ ở New York.

Maria Gonzalez nói : « Tôi nghĩ ông ta sẽ phải cảm nhận và trả giá cho tất cả những nỗi đau khổ mà người dân Venezuela đã phải chịu đựng. Ở đất nước chúng tôi, có rất nhiều tù nhân chính trị bị tra tấn, không được bác sĩ khám bệnh. Có quá nhiều người đã chết trong tù. Dĩ nhiên, ở đây (Hoa Kỳ) thì sẽ không giống như vậy. Ông ta (Maduro) sẽ có những đặc quyền, như được tiếp cận chăm sóc sức khỏe, thực phẩm, những thứ mà các tù nhân ở Venezuela không được hưởng. Nhưng chúng tôi cảm thấy nhẹ nhõm khi thấy rằng lần đầu tiên công lý được thực thi ».

Những phát biểu của Donald Trump, việc Nhà Trắng điều hành Venezuela cũng không làm cô Maria Gonzalez quá choáng váng. Trái lại, cô hy vọng ông Trump sẽ siết chặt lên vòng vây để Venezuela có một quá trình chuyển đổi chính trị thực sự.

Cô nói tiếp : « Không, thành thật mà nói, tôi nghĩ rằng chúng tôi đang nằm trong tay tổng thống Mỹ Donald Trump và ông ấy đang làm điều đúng đắn cùng với ngoại trưởng Marco Rubio. Điều chúng tôi chờ đợi là họ đàm phán để chấm dứt sự tồn tại của chế độ Maduro. Và đó là niềm hy vọng của người dân Venezuela chúng tôi. Chúng tôi hy vọng một cuộc đàm phán sẽ diễn ra để một quá trình chuyển giao quyền lực phù hợp có thể diễn ra và Edmundo Gonzalez, vị tổng thống mà tất cả người dân Venezuela đã bầu chọn vào ngày 28/07/2025 có thể trở về nước ».

Nỗi sợ hãi duy nhất của cô Maria Gonzalez là ông Trump sẽ quyết định trục xuất tất cả di dân Venezuela, khi mà giờ đây Nicolas Maduro không còn nắm quyền ở đất nước mình nữa.

Washington « quản trị » Caracas, Bắc Kinh có thể đành xóa nợ cho Venezuela

Cùng với Nga, Trung Quốc là nước liên đới có thể gánh chịu nhiều tác động từ vụ Mỹ bắt giữ Maduro và kiểm soát ngành dầu mỏ Venezuela. Từ Bắc Kinh, thông tín viên Cléa Broadhurst giải thích về nguy cơ Trung Quốc phải xóa nợ cho Venezuela :

« Trong suốt nhiều năm, mối quan hệ giữa Trung Quốc và Venezuela dựa trên một giao dịch đơn giản : dầu mỏ đổi lấy tiền. Bắc Kinh đã bơm hơn 100 tỷ đô la vào nền kinh tế Venezuela, chủ yếu thông qua các khoản vay được bảo đảm bằng xuất khẩu dầu thô.

Nhưng mô hình này đã sụp đổ. Sản lượng sụt giảm, các lệnh trừng phạt của Mỹ, thiếu khả năng thanh toán : Caracas vẫn còn nợ Trung Quốc khoảng 10 tỷ đô la. Khả năng chi trả của Venezuela càng trở nên bất định từ khi Nicolas Maduro bị Hoa Kỳ bắt.

Đối mặt với cú sốc chính trị này, Bắc Kinh đã yêu cầu các ngân hàng Trung Quốc đánh giá mức độ ảnh hưởng. Đó là một tín hiệu rõ ràng cho thấy Trung Quốc đang chuẩn bị cho nguy cơ mất tiền, đặc biệt là khi chính quyền Washington thời Donald Trump hiện giờ cho thấy họ muốn giành quyền kiểm soát lĩnh vực dầu mỏ của Venezuela.

Liệu Trung Quốc có thể thu hồi lại tiền của mình ? Có lẽ là phần nào, nếu các lệnh trừng phạt của quốc tế được dỡ bỏ và dầu được khai thác trở lại. Nhưng Bắc Kinh hiện không còn lệ thuộc nhiều vào dầu thô như hồi đầu những năm 2000. Do đó, Trung Quốc có thể sẽ đồng ý xóa bỏ một phần nợ để tránh một cuộc đối đầu trực tiếp với Hoa Kỳ và khép lại một canh bạc năng lượng đã trở thành vấn đề địa chính trị ».

Bắc cực : Trận mới giữa Nga - Trung và Mỹ ?

Quốc tế chưa hết bất ngờ về vụ biệt kích Mỹ xâm nhập, bắt cóc tổng thống Venezuela, thì nỗi lo ngại lại dấy lên do tổng thống Mỹ một lần nữa công khai đòi thâu tóm lãnh thổ tự trị Groenland của Đan Mạch, hòn đảo nằm ở vùng Bắc Cực. Lý do ông Trump đưa ra là để chống các tham vọng của Trung Quốc và Nga ở Bắc cực. 

Trả lời câu hỏi liệu trong bối cảnh căng thẳng gia tăng, Bắc cực có thể trở thành mặt trận mới giữa Nga - Trung và Mỹ hay không, Hervé Baudu, giáo sư về hàng hải, thành viên Viện Hàng Hải, khẳng định là Không. Trên đài RFI ngày 07/01, ông phân tích trên đài RFI ngày 07/01, phân tích về các lợi ích chiến lược tại vùng Bắc cực :

« Không có thách thức nào liên quan đến việc chiếm hữu các nguồn tài nguyên, dù đó là tài nguyên biển và đã được biết đến, bởi vì chúng thuộc về các quốc gia, theo Công ước Luật Biển của Liên Hiệp Quốc. Công ước này trao cho mỗi quốc gia quyền đối với tài nguyên trên một khu vực rất rộng lớn. Vì vậy, không có căng thẳng nào liên quan đến tài nguyên.

Trái lại, có thể nói là có những căng thẳng ở cận Bắc Cực : căng thẳng giữa các cường quốc lớn, như với Trung Quốc và Nga.

Đây không phải những căng thẳng nghiêm trọng như thời Chiến tranh Lạnh, chúng ta có thể thấy rõ điều đó qua các cuộc đàm phán mà tổng thống Putin hiện đang cho tiến hành.

Nhưng vấn đề nằm ở các phát biểu của ông Trump : thực chất đó là sự căm ghét khi thấy Trung Quốc ngày càng chiếm dụng không gian này cho nhu cầu phát triển tuyến hàng hải, và cho mục đích nghiên cứu, như chúng ta đã biết, đặc biệt là với các tàu phá băng, đang hiện diện rất nhiều ở Bắc Cực. Đó là điều khiến Trump khó chịu. Trung Quốc cũng hiện diện mạnh mẽ trên các phương tiện truyền thông. Do đó, vấn đề Trump đưa ra là lập luận chính trị hơn là một thực tế khách quan.

Ngoài ra, còn có Nga, quả thực quốc gia này mong muốn có thể tạo ra cái gọi là « một pháo đài », một hệ thống ngăn chặn tiếp cận, ví dụ để bảo đảm sự tự do di chuyển của họ ».

Chiến tranh Ukraina : Cảng Odessa, mục tiêu tấn công chiến lược của Nga

Các cuộc đàm phán vẫn tiếp diễn bên phía Ukraina và các đồng minh, gần đây nhất là tại Paris, Liên minh tình nguyện hỗ trợ Ukraina, gồm 35 quốc gia, hôm 06/01 đã đạt thỏa thuận tham gia bảo đảm an ninh cho Ukraina, với sự « hậu thuẫn » của Mỹ, một khi Kiev và Nga đạt được thỏa thuận hòa bình.

Trên thực địa, Nga vẫn tiếp tục tấn công dồn dập Ukraina, nhắm vào các thành phố và cơ sở hạ tầng của đối phương. Người ta nói nhiều đến hệ thống điện bị tác động, nhưng trên thực tế toàn bộ hệ thống kinh tế của Ukraina đều bị ảnh hưởng : đường sắt, đường bộ và cảng biển … Thành phố Odessa, cách chiến tuyến 150 km, là nơi đặt khu phức hợp cảng lớn nhất toàn quốc. Hầu hết hàng xuất khẩu của Ukraina đều được chuyên chở qua đây, chủ yếu là ngũ cốc hay quặng sắt. Chính vì thế, trong năm 2025, thành phố Odessa với một triệu dân đã phải hứng chịu nhiều cảnh báo không kích hơn là thủ đô Kiev.

Thông tín viên Théo Renaudon ngày 07/01 gửi về bài tường trình từ Odessa :

« Odessa là một thành phố đang sống với nỗi lo sợ bị tấn công. Mục tiêu đó chính là cảng biển nằm ngay gần trung tâm thành phố. Cảng Odessa đóng vai trò kinh tế quan trọng, nên dĩ nhiên thu hút các drone và tên lửa của Nga, ngày cũng như đêm. Các cuộc không kích diễn ra thường xuyên. Đây là khu vực cực kỳ quan trọng của Ukraina, các nhà báo không thể tiếp cận.

Hàng đêm, và đôi khi cả ban ngày, cảng Odessa đều bị các drone tấn công cảm tử như Shahed nhắm đến, như trong video tôi đang quay. Trong một video khác, do một công nhân bến cảng quay, bom bay rớt xuống các cần cẩu, tàu chở hàng và kho chứa ngũ cốc.

Ở phía bên kia, pháo phòng không của Ukraina cố gắng bắn hạ drone Nga, nhưng thường thì không thành công. Vào dịp Giáng Sinh vừa qua, 8 công nhân làm việc tại cảng đã thiệt mạng do tên lửa của Nga (…).

Cảng Odessa cũng là một cảng quân sự. Nơi đây là căn cứ của hải quân Ukraina, lực lượng có ưu thế đáng kể so với quân đội Nga trên chính lãnh thổ của mình. Hắc Hải nằm trong tay Ukraina, thế nhưng điều này không ngăn cản Vladimir Putin đe dọa phong tỏa tuyến đường nối từ cảng Odessa ra Hắc Hải ».

Anh quốc tịch thu điện thoại của người nhập cư trái phép“để truy tìm băng đảng buôn người”

Tuần qua, câu chuyện thuyền nhân và di dân đã trở lại báo chí Anh sau khi chính phủ của đảng Lao động nói luật mới, có hiệu lực từ đầu năm nay (2026), trao cho họ thẩm quyền tịch thu điện thoại và thẻ SIM của thuyền nhân vượt biển vào Anh nhằm thu thập thông tin, dữ liệu để chống “nạn buôn người”. Nhưng đây có phải là một tiến triển trong chính sách mà Luân Đôn đưa ra để cắt giảm số người di cư bằng xe thùng và đường biển từ châu Âu ?

Thông tín viên Nguyễn Giang từ Luân Đôn cho biết : 

« Trong tuần làm việc đầu tiên của năm mới, bộ Nội Vụ Anh thông báo với công luận rằng luật mới về an ninh biên giới và di cư cho phép giới chức khám tư trang và thu điện thoại của những người tới Anh trái phép bằng đường biển từ Pháp và châu Âu.

Phía Anh giải thích rằng số liệu thu thập từ điện thoại sẽ được tải xuống ở trại tạm cư để xác định các tuyến đưa người lậu vào Anh, giúp phá các án buôn người và “chống nô lệ thời hiện đại”. 

Theo thứ trưởng chuyên trách về an ninh biên giới (border security), ông Alex Norris hôm 05/1/2026, thủ tục này được áp dụng ban đầu tại trại tạm cư Manston ở hạt Kent, có biên giới biển giáp nước Pháp, và là điểm đến đầu tiên của đa số người di cư qua eo biển từ Pháp và Bỉ sang Anh. 

Đây là một thay đổi quan trọng trong cách đối xử với người vượt biên vào Anh. Vì theo luật cũ, ai vào Anh không có thị thực đều bị cho là “nhập cư trái phép”, nhưng cũng luật Anh cho phép ai đặt chân tới Anh được xin tỵ nạn, và ngay lập tức, mọi quyền của họ, gồm quyền bất khả xâm phạm về thân thể, quyền không bị khám tư trang, hành lý, thu điện thoại, được bảo đảm. 

Thủ tục mới này, theo giới chức Anh, không xâm phạm các quyền đó của người xin tỵ nạn mà chỉ có tính chất hành chính, để nhà chức trách tăng hiệu năng của công tác chống buôn người. 

Ngay lập tức, các nhóm nhân quyền nói rằng việc thu điện thoại và SIM card sẽ khiến người xin tỵ nạn mất liên lạc với thân nhân của họ và như thế, nước Anh trở nên thiếu tình người (compassion) với di dân. Đáp lại chỉ trích này, các quan chức Anh cho hay họ có nhiệm vụ phải “phá vỡ các đường dây buôn người” (human trafficking) và những cải tổ nói trên sẽ giúp việc xác định cách người ta vào Anh trái phép để nhanh chóng trục xuất. 

Anh cũng bắt đầu áp dụng luật nặng tay hơn, phạt tù tới 14 năm với ai cung cấp động cơ cho xuồng máy, thuyền phao đưa người di cư trái phép từ Pháp, Bỉ sang Anh. 

Sức ép lên chính phủ từ một phần dư luận Anh vẫn tăng sau khi số liệu chính thức nói trong năm 2025 có  41.472 người di cư vào Anh không giấy tờ qua eo biển La Manche, cao thứ nhì sau năm 2022 (45.774 người). 

Anh quốc cũng đang cố gắng đẩy nhanh việc trục xuất người bị bác đơn xin tỵ nạn, để giải tỏa con số 400 khách sạn trưng dụng vào làm chỗ tạm cư cho thuyền nhân từ châu Âu tới, với hóa đơn 9 triệu bảng một ngày trong năm 2023. 

Hiện nay, theo bộ Nội Vụ Anh, cả nước chỉ còn 200 khách sạn như vậy và từ khi lên cầm quyền vào tháng 07/2024, chính phủ của đảng Lao Động đã trục xuất tới 50 nghìn người xin tỵ nạn không thành, cũng như người vi phạm luật di trú và cả tội phạm là công dân nước ngoài.

Các biện pháp ngày càng nặng tay này vẫn không làm thỏa mãn dư luận, vốn có tới 80% người được YouGov thăm dò ý kiến trong năm 2025 cho rằng “chính phủ xử lý kém vấn đề nhập cư”. 

Sức ép lên chính phủ của đảng Lao động và cá nhân Thủ tướng Keir Starmer trong năm nay sẽ không hề giảm ở hồ sơ di dân, vì đây sẽ là chủ đề chính để các đảng giành phiếu trong kỳ bầy cử vào 136 quận hạt địa phương ở xứ Anh (England) vào tháng 05/2026. Trên truyền thông Anh, cuộc chạy đua của các đảng chính trị để tỏ ra cứng rắn trong vấn đề ngăn chặn dòng người vào Anh sẽ còn tăng độ nóng chứ không hề giảm đi ».